Download Aleksa Djilas Osporavana-zemlja PDF

TitleAleksa Djilas Osporavana-zemlja
File Size1.3 MB
Total Pages296
Document Text Contents
Page 2

Urednici
Vidak PERIĆ

Milivoj ANDELKOVIĆ

Recenzenti
Košta ČAVOŠKI
Slobodan INIĆ

Nikola MILOŠEVIĆ

Likovna oprema Vojislav MILANOVIĆ

Copyright © KNJIŽEVNE NOVINE

Page 149

nezavisnost Hrvatske. Plodan pisac i novinar, Kvaternik piše proglase
kojima poziva hrvatski narod na pobunu protiv Monarhije, i kao izgnanik u
Francuskoj, bezuspešno je pokušavao da dobije pomoć za svoje aktivnosti.

Njegov pseudoromantični i mistični pogled na svet naveo ga je da
potceni snagu Monarhije nakon njenog poraza u ratu s Pruskom 1866. i on
se odlučuje da digne ustanak s nekolicinom članova Stranke prava. Cilj im
je bilo stvaranje nezavisne hrvatske države u kojoj bi jedino Hrvati imali
politička prava, a koja bi uključivala Bosnu i Hercegovinu, tada još uvek
pod turskom vlašću. Ustanak je počeo 1871. godine u Rakovici, gradiću u
Vojnoj krajini. S obzirom na snagu Monarhije i odsustvo šire podrške
revolucionarnoj akciji, pokušaj je. od samog početka, bio osuđen na propast.
Stotinak ljudi koje je Kvaternik pridobio da se priključe ustanku, redovna
vojska je, zbog njihove diletantske organizacije, brzo razbila. Nekoliko dana
pošto se Kvaternik proglasio „regentom" Hrvatske i formirao privremenu
vladu, ubijeni su i on i većina vođa ustanka.

Josip Frank, još jedan sledbenik i prijatelj Starčevićev, bio je
uspešan advokat u vreme kad je napisao doktorsku tezu o manama
Hrvatsko-ugarske nagodbe sklopljene 1868. Njome je Hrvatska postala još
zavisnija od Ugarske nego ranije i bila je lišena čak i ograničene finansijske
autonomije.5 Tom tezom stiče popularnost, a 1895. skupio je dovoljno
samopouzdanja da napusti Hrvatsku stranku prava (uz pristanak ostarelog
Starčevića) i od vlastite frakcije osnuje Čistu stranku prava. Odbacivši
Starčevićemo smelo izazivanje Beča, preobražava se u austrofila i lojalnog
habsburgovca. Od samog početka svoje političke karijere Frank je bio
fanatični protivnik svake saradnje između Hrvata i Srba. Vest u korišćenju
nacionalističkih parola i radikalizaciji naroda, on u prvoj deceniji ovog
veka, postaje vodeći antisrpski demagog i pokretač progona Srba u
Hrvatskoj. Ovaj neposredni preteča meduratnog ekstremnog nacionalizma,
koga hrvatski istoričari obično opisuju kao ciničnog i beskrupuloznog, čak
je pokušao da stvori hrvatske poluvojne “legije”.

5 Puni naziv Nagodbe iz 1868. bio je „Državno.pravna ugarsko-hrvatska nagodba". O
Nagodbi vidi: Šidak (1968), „Hrvatski narod u razdoblju od g. 1860. do 1871.", „Hrvatsko-ugarska na-
godba". Takode, Horvat (1936), „Voljom Bismarckovom".

154

Page 296

Slog: INP »Književne novine«

Štampa: BIGZ, Beograd
Bul. Vojvode Mišića 17

ISBN 86-391-0071-3

Similer Documents