Download Ἡ Θειοτάτη Τοῦ Ἐλαίου Τελετουργία PDF

TitleἩ Θειοτάτη Τοῦ Ἐλαίου Τελετουργία
File Size987.4 KB
Total Pages15
Document Text Contents
Page 1

1

Ἡ ζεηνηάηε ηνῦ ἐιαίνπ ηειεηνπξγία


Παλαγηώηεο Κακπάλεο, Γξ. Αξραηνιόγνο –Ιζηνξηθόο, Μνπζείν Βπδαληηλνύ Πνιηηηζκνύ

Μεηαδηδαθηνξηθόο εξεπλεηήο ηνπ Αξηζηνηέιεηνπ Παλεπηζηεκίνπ Θεζζαινλίθεο



΢ηελ αθνινπζία ηνπ αγίνπ Διαίνπ, «ςαιινκέλε ππό επηά ηεξέσλ ζπλαρζέλησλ ελ

εθθιεζία ή ελ νίθσ», αλαγξάθεηαη: «Έιαηνλ αγαιιηάζεσο, έιαηνλ αγηαζκνύ, έλδπκα

βαζηιηθόλ, ζώξαθα δπλάκεσο, πάζεο δηαβνιηθήο ελεξγείαο απνηξόπαηνλ, ζθξαγίδα

αλεπηβνύιεπηνλ, αγαιιίακα θαξδίαο, επθξνζύλελ αηώληνλ, ώζηε γελέζζαη ηνηο ρξηνκέλνηο

εμ απηνύ εηο ζεξαπείαλ θαη απαιιαγήλ παληόο πάζνπο, κνιπζκνύ ζαξθόο θαη πλεύκαηνο

θαη παληόο θαθνύ».

Έιαην αγαιιηάζεσο, άγην έιαην, επρέιαην, επνξθηζηηθό έιαην, θαιιηέιαην, κύξν

άγην, κύξν κπζηηθό, ρξίζκα, είλαη κεξηθέο κόλν από ηηο εθθξάζεηο πνπ ρξεζηκνπνίεζε ε

ρξηζηηαληθή εθθιεζία γηα λα ραξαθηεξίζεη ην γιαπθόρξνπλ απόζηαγκα ηνπ ηεξνύ θαξπνύ

ηεο ζεάο Αζελάο.

΢ην πξώην βηβιίν ηεο Παιαηάο Γηαζήθεο, ηε Γέλεζε, ν Νώε κεηά ηνλ θαηαθιπζκό

άθεζε ειεύζεξν πεξηζηέξη ην νπνίν θαη «αλέζηξεςελ πξνο απηόλ… θαη είρελ θύιινλ

ειαίαο ελ ησ ζηόκαηη απηήο θαη έγλσ ν Νώε όηη θεθόπαθε ην ύδσξ από ηεο γεο». Σν θιαδί

ηεο ειηάο ζήκαηλε ην ηέινο ηνπ θαθνύ θαη ηε λίθε ησλ δπλάκεσλ ηνπ θαινύ, ην άγγεικα

ηεο ραξάο θαη ηεο εηξήλεο.






Η Κηβσηόο ηνπ Νώε. Λεπηνκέξεηα ςεθηδσηνύ κε ηελ επηζηξνθή

ηεο πεξηζηεξάο έρνληαο ζην ξάκθνο ηεο θιάδν ειαίαο.

΢ηθειία, θαζεδξηθόο Ναόο Monreale, 1174-1182



Σν ηεξό δέληξν ηνπ αξραίνπ θόζκνπ απνθηά ηε δηθή ηνπ ζπκβνιηθή ζεκαζία ζηνλ

θόζκν ησλ ρξηζηηαλώλ. Σν δέληξν ηεο ειηάο ζπκβνιίδεη ηελ αζαλαζία θαη ηελ εηξήλε, ηελ

θαξπνθνξία θαη ηελ αθζνλία (ηε γε ηεο Δπαγγειίαο ν Μσπζήο θαληαδόηαλ σο «γελ ειαίαο

ειαίνπ»). Ο θαξπόο ηεο ειηάο ζεσξείηαη ν θαξπόο ηεο Δθθιεζίαο, ε πίζηε ησλ δηθαίσλ, ε

εηξήλε επί ηεο γεο, ελώ ην πεξηζηέξη κε ην θιαδί ειηάο, ζπκβνιίδεη ηηο ςπρέο ησλ πηζηώλ

πνπ απνρσξνύλ ελ εηξήλε.

Page 14

14

ζύκα ηνπ ζε κηα «καύξε» βάπηηζε πνπ απνκαθξύλεη από πάλσ ηνπ ηελ πξνζηαζία πνπ ηνπ

πξνζέθεξε ε ρξηζηηαληθή. Ο Βηγξίληνο, «κνπξκνπξίδνληαο αθαηάιεπηα ιόγηα, γέκηζε ηελ

θαληήια κε ιάδη, έβαιε κέζα ην θπηίιη, θαη αθνύ ηελ ηνπνζέηεζε κπξνζηά ζηηο εηθόλεο

ηνπ ζπηηηνύ ηελ άλαςε…ε ράξηο ηνπ Θενύ απνρώξεζε, κελ αληέρνληαο ηε δπζνζκία ησλ

δαηκόλσλ… θαη ηόηε ε γπλαίθα πξόζεμε, πσο ε θαληήια ήηαλ γεκάηε κε νύξα ζθύινπ, θαη

πσο ζην ζηήξηγκα ηνπ θηηηιηνύ ήηαλ ραξαγκέλν ην όλνκα ηνπ αληίρξηζηνπ, θαη από πάλσ

ήηαλ γξακκέλεο νη ιέμεηο ‘’Θπζία δαηκόλσλ’’…» Όια όζα ρξεζηκνπνίεζε ν Βηγξίληνο

αληηπξνζώπεπαλ ηα καγηθά αληίζηνηρα ηεο ρξηζηηαληθήο βάπηηζεο κε ζηόρν λα ηελ

αθπξώζνπλ. Η θαληήια ζπκβόιηδε ηελ θνιπκβήζξα, ην λεξό θαη ην ιάδη πνπ είρε κέζα, ην

λεξό ηεο θνιπκβήζξαο θαη ην άγην έιαην, ην θηηίιη ηεο θαληήιαο, ηηο ιακπάδεο πνπ

αλάθηεθαλ θαηά ηε δηάξθεηα ηνπ κπζηεξίνπ.






Δηθνλνγξαθεκέλν ρεηξόγξαθν,

Παξίζη, Δζληθή Βηβιηνζήθε, Κ.1208, θ.123r., 12
νο

αη.



΢ηνπο νλνκαδόκελνπο καγηθνύο παπύξνπο, ην ιάδη ρξεζηκνπνηείηαη γηα ηελ

παξαζθεπή θπιαθηώλ, «ίλα θπιαθηεξηαζζήο θαη ην θύιινλ ειίμαο έκβαιε εηο ην ξόδηνλ

έιαηνλ», ηνλ εμνξθηζκό ησλ δπλάκεσλ ηνπ θαθνύ, «εύρεζζε θαη βάιιεηε επί ηεο θεθαιήο

έιαηνλ εμσξθηζκέλνλ νλόκαζη πνιινίο, πξνο ζηεξηγκόλ ηεο πίζηεσο ηαύηεο», ηελ ίαζε ησλ

αζζελώλ, «εάλ ηηο βαιεί άιαο εηο έιαηνλ θαη επαιείςεη ηνλ αζζελήλ ιέγσλ, ρεξνπβίκ,

ζεξαθίκ, βεζείηε, επζύο αλαρσξώ», θαζώο θαη ζηε καύξε καγεία, «έιαηνλ θαιόλ θαζαξόλ

ξαθάληλνλ επίρεε παηδί αθζόξσ γπκλώ εδνκέλσ θαη αλαιαβώλ ζθεύαδε ιύρλνλ ακίιησηνλ,

θαη θείζζσ επί ιπρλίαο πεπιαζκέλεο εθ παξζέλνπ γεο».



«αλαιέγεηλ δε ρακόζελ ειαίαο ή ηξίβεηλ ειαίαο, πόλνπο θαη θακάηνπο ζεκαίλεη»



΢ηνπο βπδαληηλνύο νλεηξνθξίηεο ην λα δεη θάπνηνο ζηνλ ύπλν ηνπ ειηέο ζεσξνύληαλ

όλεηξν επνίσλν. Αληίζεηα ζηνλ Αξηεκίδσξν ην όλεηξν ζεσξνύληαλ δπζνίσλν, «πεξί δε

θαππάξεσλ θαη ειαηώλ θαη ιαράλσλ απνζέησλ πάλησλ θαη ππνηξηκκάησλ θαη πάλησλ ησλ

νκνίσλ εθώλ παξέιηπνλ σο θαλεξώλ όηη κε έζηηλ αγαζά», θαη ζε άιιν ζεκείν «αλαιέγεηλ

δε ρακόζελ ειαίαο ή ηξίβεηλ ειαίαο, πόλνπο θαη θακάηνπο ζεκαίλεη», πξνθαλώο ιόγσ ηνπ

επίπνλνπ έξγνπ ηεο ζπγθνκηδήο ηνπο. Σν επνίσλν ηνπ νλείξνπ κπνξεί λα δηθαηνινγεζεί

Similer Documents