Download Ιστορία της Τέχνης II PDF

TitleΙστορία της Τέχνης II
File Size24.9 MB
Total Pages178
Table of Contents
                            ΕΞΩΦΥΛΛΟ
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
6. Βουδισμός και Τέχνη της Ανατολής
	Η Βουδιστική Τέχνη στην Ινδία
	Ινδουιστική Τέχνη
	Βουδιστική και Ινδουιστική Τέχνη στη Σρι Λάνκα και την Ιάβα
	Βουδιστική και Ινδουιστική Τέχνη της Νοτιοανατολικής Ασίας
	Κομφουκιανή, Ταοϊκή και Βουδιστική Τέχνη στην Κίνα
	Σιντοϊκή και Βουδιστική Τέχνη στην Ιαπωνία
7. Πρωτοχριστιανική και Βυζαντινή Τέχνη
	Οι Απαρχές της Χριστιανικής Τέχνης
	Βυζαντινή Τέχνη
	Η Χριστιανική Τέχνη στη Βόρεια Ευρώπη
	Η Χριστιανική Τέχνη στη Δυτική Ευρώπη
8. Πρωτοϊσλαμική Τέχνη
	Η Τέχνη των Ομεϋάδων
	Η Τέχνη των Αβασιδών
	Η Ισλαμική Ισπανία
	Η Αρχιτεκτονική των Σαμανιδών και των Σελτζούκων
	Η Ισλαμική Διακόσμηση
9. Ο Μεσαίωνας στην Ευρώπη
	Οθωνική Τέχνη
	Η Ρομανική Αρχιτεκτονική στην Ιταλία
	Η Ρομανική Αρχιτεκτονική στη Βόρεια Ευρώπη
	Γοτθική Τέχνη και Αρχιτεκτονική
	Ο Γοτθικός Ρυθμός στην Αγγλία και τη Γερμανία
	Ο Γοτθικός Ρυθμός στην Ιταλία
	Τζιότο
ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ
                        
Document Text Contents
Page 89

,30 γιος Συμεών ο τuλίτης,

Καλατ Σιμόν, Συρία, περ. 4 Ο.

ότια άποψη.

βουλέ σε όλο ς όσου έρχονταν από κάθε γωνιά της α -

οκρατορίας για να τον ακ Όουν. Μετά το άνατό τ

α λή η συνέχισαν να συρρέο ν και, γύρω από το σημείο
ό ου είχε ήσει χτίστηκε μια μεγάλη σταυρ ειδής εκκλη­
σία μ' έναν κταγωνικό χώρο στο κέντρο όπο και βρι­

σκόταν η ιερή κολόνα 7,30). ιγά σιγά το κεντρικό αυτό

κ ίσμα επεκτά ηκε, για ν αποτελέσει με τον καιρό ό τι

θα οvομα όταν αργ · τερα μοναστηριακό συγκρ · τημα -

απαραίτητ για τις κοινότητες ασκητών και μ ναχών που
είχαν ήδη αρχίσει να δημιο ργ 'νται. ι τ ίχ ι απ τελ ύ-

αv από καλοδο λεμένη λι οδ μή - πο ποτέ δεν αντι­
κα αστά ηκε από το ρωμαϊκό σκυρ · εμα στην νατολή

-, ενώ η στέγη της εκκλησίας ήταν ξύλινη. τις διακ -

σμητικέ λεπτομέρειες ακολου νταν τα λασικά πρό-

υπα, με τις γνωστές βέβαια παραλλαγές που κυριαρχο · -

σαν στην ανατολική Μεσ 'γειο ήδη από τ υς λληνιστι­
κούς χρόνο ς. ι εσωτερικ ί χώρ ι ήταν ευδιάκριτα χωρι­
σμένοι μεταξύ το ς με τους τέσσερι βραχίονες τ βασι­

κού σταυρ ύ να σχηματί υν τέσσερις επιμέρο ς

ρίκλιτε βασιλικές η ανατολική μάλιστα απ' αυτές κα­

έληγε και σε τρεις κόγχες). Πάνω από το κεντρικ · οκτά­

γωνο υπήρχε ίσως ένας ξύλινο τρούλ ς καλυμμένος με
με άλλο. υτό το είδ τρο 'λου πο είχε τις ρίζες το
σ ηv γγύς νατολή α χρησιμοποιη εί αργότερα πολ ·

συχνά στη βυζαντινή αρχιτεκτονι ή ως σ 'μβ λο του σ · -

ιι αvτος τ υ ο ραν ·, το θανάτου και της ανάστασης.

Η όλη σύλληψη του rί υ υμεών το τυλ{τη, · πω κι

εκείνη των rίων π στόλων στην Κωνσταντιν ύπολη

ροαναγγέλλει - σε εμβρ ακή έστω μ ρφή - την κάτ -

9

ψη τ υ εγγεγραμμέν σε τετράγωνο σταυρού ο α κυ­

ριαρχήσει στη βυζαντινή αρχιτεκτονική το 9ου και ΙΟο
αιώνα (βλ. παρακάτω).

Μια από τις πρώτες εν είξεις για τις νέες κατευ ύνσει
της βυζαντινή αρχιτεκτονικής αποτελο ·ν τα κιονόκρα­
να. Στις πρώτε χριστιανικές ε κλησίες τη Ρώμη τα

α ριβά αυτά ιακοσμητικά εξαρτήματα προέρχον αν α­

πό τ ς εγκαταλειμμένους παγανιστικούς ναο · ς. · αν

με τον καιρό γεννήθηκε η ανάγκη - κυρίως στην να ο­

λή - να λαξε · νται καιν ύργια κιονόκρανα τα οριν ια­
κά κιονόκρανα πο διακοσμο · σαν συνή ως τα σημαν ι­
κά δημόσια κτίρια άρχισαν ν' αντιγράφονται με κάποιε

παραλλαγέ π γίν νταν λοένα και εμφανέστερες. ι

έλικες αντικαταστά ηκαν βαθμιαία με κεφάλια αν ρώ­

πων και ζώων, τα άκαμπτα ώς τ · τε φ · λλα α κά ν ου έγιναν

πι κυματιστά ε ώ σ χνά ενσωματώ η καν και χρισ ιανι­
κά σύμβ λα. Τα νατουραλιστικά στοιχεία που είχαν χρη­
σιμοποιήσει ι · λληνες στους Κλασικούς ρυθμο · ς σχη­
ματ ποιή ηκα και έχασαν την αρχική εικαστική τους

λ γική (βλ. Κεφ. 4)· το Κλασικό ιδεώδες της συμμετρία

και της ομ ιογένεια τρ ποποιή ηκε. τις αρχές του 6ου

αιώνα ένα νέ ς τ · π ς κιονόκρανου πο επέτρεπε σημα­
ντικές παραλλαγέ στις λεπτομέρειές το , είχε ήδη όχι μό­
νο εμφανιστεί αλλά και τελειοποιη εί. · πως προκύπτει
απ· την ικόνα 7,31, κ ρίαρχο στοιχείο ήταν πια η ποικι­

λία και η πολυμ ρφία ενώ η λειτουργία συγκαλυπτόταν

μ' έναν πολ:ύ χαρα τηριστικά βυζαντινό τρόπο. Το πλο · -

σια λαξευμένο τριδιάστατο φύλλωμα ακάν ου το Κοριν-

ιακ ιονόκρανο αντικα ίσταται από επίπεδα μορφό-

Page 90

90

τυπα που θυμίζουν δαντέλα, σκαλισμένα σε βάθος με το

τρυπάνι. Τα «καλαθωτά» αυτά κιονόκρανα δίνουν μια σι­
σ ηση ανάλαφρου κεντήματος και συγκαλύπτουν την
κρίσιμη από δομική άποψη άρθρωση οριζόντιων και κα­

τακόρυφων στοιχείων· το άυλο και το μυστηριώδες έχει
'Jποκαταστήσει εδώ το πρόδηλο και το συμπαγές.

Αγία Σοφία

Η βυζαντινή αρχιτεκτονική χαρακτηρίζεται στο μεγα­
λύτερο μέρος της απ' αυτό που έχει αποκλη εί «διαλεκτι­
κή της κατάφασης και της άρνησης» - κάτι που γίνεται

ιδιαίτερα αισ ητό στο μεγαλύτερο μνημείο της, την yία

Σοφία της Κωνσταντινούπολης (7,32· 7,33· 7,34· 7,35).
« άpη στην αρμονία των αναλογιών της, διακρίνεται για

την απερίγραπτη ομορφιά της», έγραφε ο ιστορικός της
αυλή του Ιουστινιανού Προκόπιος, που έζησε από κοντά
το χτίσιμό της. Τα μα ηματικά εωpούνταν την εποχή ε­

κείνη η ανώτερη ίσως απ· όλες τις επιστήμες, και οι δυ

αρχιτέκτονες της yία Σοφίας, ο ν έμιος από τις Τράλ­

λεις και ο Ισίδωρος από τη Μίλητο, ήταν γνωστοί κυρίως

ως μαθηματικοί. Ο ν έμιος ειδικότερα περιέγραφε την
αρχιτεκτονική ως «εφαρμογή της γεωμετρίας στη συμπα-

7,31 yία -οφια, Κωνσταντινούπολη, 532-7. · ποψη από το υπερώο.

γή ύλη», και η εντύπωση που αποκομίζει κανεί κοιτά ο­
ντας την yία Σοφία είναι πως η αρχιτεκτονική έχει χpη­
σιμ ποιη εί ακριβώς για να συγκαλύψει, ή ακόμα και ν·
αποκρύψει, τη συμπαγή μάζα. Στον τεράστιο και υποβλη­

τικό χώρο της, το μάτι δεν μπορεί να εκτιμήσει τη λεπτό­
τητα των γεωμετρικά υπολογισμένων αναλογιών της, ή
να συλλάβει τα ακριβή όρια των επιμέρους στοιχείων της

κάτοψής της. Οι όγκοι δεν είναι ευδιάκριτοι, όπως, λ.χ.,
στο Πάνθεον, αλλά διεισδύουν ο ένας στον άλλο. Η ατμό­
σφαιρα μυστηρίου και λαμπρότητας θα πρέπει να ήταν ε­

ντονότερη αρχικά, όταν ο τρούλος, πλούσια φωτισμένος
από τα πολυάριθμα παρά υpα της βάσης του, καλυπτό­

ταν από ένα χρυσό ψηφιδωτό. Όπως έγραφε ο Προκό­

πιος: «Θα μπορούσε κανείς να πει πως ο χώρος δεν φωτί­

ζεται από το φως του ήλιου, που έρχεται απ' έξω αλλά
από μια εσωτερική ακτινοβολία».

Η yία Σοφία χτίστηκε με εντολή του Ιουστινιανού και
με διακηρυγμένο στόχο να επισκιάσει κάθε προηγούμενο

χριστιανικό κτίσμα. έγεται ότι στα εγκαίνιά τη , το 5

(5 μόλις χρόνια μετά τη εμελίωσή της), ο αυτοκράτορας

αναφώνησε: «Σε νίκησα, Σολομών!». Η στιγμή ήταν κα­
τάλληλη για ένα τόσο φιλόδ ξο εγχείρημα, τόσο από πο­

λιτική όσο κι από καλλιτεχνική άποψη. Ο Ιουστινιανός
ή ελε αφενός ν' αναβιώσει τη δόξα της αυτοκρατορία

Page 177

Το βιβλίο των Χιού Χόνορ και Τζον
Φλέμινγκ, που θεωρείται ήδη κλασικό
στο είδος του, παρουσιάζει την ιστορία
της τέχνης ως ουσιαστικό στοιχείο της
ιστορίας του ανθρώπινου είδους, κα­
λύπτοντας όχι μόνο το σχετικά οικείο
πεδίο της ευρωπαϊκής τέχνης, αλλά
και τις τέχνες των άλλων ηπείρων. Ό­
πως χαρακτηριστικά έγραψε ένας κρι­
τικός: «Πρόκειται για μια εξαιρετική
ιστορία της τέχνης, πολύτιμη για το
σπουδαστή και το μελετητή, αλλά και
απολαυστική για τον απλό αναγνώ­
στη». Η ελληνική έκδοση του έργου,
που βασίζεται στην 3η, συμπληρωμένη
και βελτιωμένη, αγγλική έκδοση του
1991, περιλαμβάνει 4 τόμους και θα ο­
λοκληρωθεί μέσα στο 1992.

Similer Documents